De drie regels die vrijwel alles voorkomen.
1. Je seed phrase deel je nooit met iemand, en typ je nooit op een website.
2. Gegarandeerd rendement bestaat niet. Elk vast percentage per dag, week of maand is een leugen.
3. Wie jou ongevraagd benadert over crypto — via telefoon, mail, WhatsApp, Instagram of een datingapp —
wil je geld, niet je geluk.
De meest voorkomende vormen
Nep-helpdesk en "medewerker van je exchange"
Je wordt gebeld of gemaild door iemand die zegt dat er verdachte activiteit op je account is. Om je tegoed "veilig te stellen" moet je overboeken naar een kluisadres, of software installeren zodat ze kunnen meekijken. Dit is dezelfde bankhelpdeskfraude die Nederland al jaren teistert, met crypto als doelwit. Een echte aanbieder vraagt nooit om een overboeking, een seed phrase of schermdeling.
Phishing via advertenties en look-alike-domeinen
Zoek je naar de site van een wallet of beurs, dan staat bovenaan soms een advertentie met een adres dat één teken afwijkt. De pagina lijkt exact op het origineel en vraagt je je wallet te "verifiëren" met je herstelwoorden. Tik het adres zelf in of gebruik een eigen bladwijzer; klik niet op advertenties en niet op links uit e-mails.
Beleggingsfraude via chat en dating (pig butchering)
Wekenlang normaal contact via een datingapp of een "verkeerd verzonden" WhatsApp-bericht. Dan komt terloops een platform ter sprake waar de ander goed verdient. Je eerste kleine inleg groeit prachtig op een dashboard dat volledig nep is; opnemen lukt ook. Zet je daarna een groot bedrag in, dan blijkt er opeens "belasting" of een "unlock fee" nodig — en daarna is het contact weg. Dit is wereldwijd de schadelijkste vorm van cryptofraude.
Weggeefacties en bekende gezichten
Een video van een bekende ondernemer of BN'er — vaak een deepfake — belooft dat je stortingen verdubbeld terugkrijgt. Ook populair: nepnieuwsartikelen die lijken op de NOS of De Telegraaf. Er is nooit iemand die gratis crypto uitdeelt in ruil voor een storting.
Rug pulls en nepmunten
Een nieuw token wordt hard gepromoot, de koers stijgt, en dan verkoopt het team in één keer alles of haalt de liquiditeit weg. Soms zit er code in het contract die verkopen door anderen simpelweg blokkeert (honeypot). Extreem kleine, nieuwe munten zijn hier de klassieke voedingsbodem.
Address poisoning
Je krijgt een piepklein bedrag binnen van een adres dat sterk lijkt op een adres waar jij eerder naartoe stuurde — zelfde begin, zelfde einde. De bedoeling is dat je later dat adres uit je geschiedenis kopieert. Kopieer nooit adressen uit je transactiehistorie; haal ze altijd opnieuw bij de ontvanger op.
Nep-apps en malafide browserextensies
Ook in officiële appstores duiken kopieën van bekende wallets op. Ze zien er identiek uit en sturen je seed phrase direct door. Download wallets uitsluitend via de link op de officiële website van de maker, en controleer het aantal downloads en de ontwikkelaarsnaam.
SIM-swap
Een crimineel laat jouw nummer overzetten naar zijn simkaart en onderschept daarmee sms-codes voor wachtwoordherstel. Daarom: gebruik voor tweestapsverificatie een authenticator-app of een fysieke beveiligingssleutel, niet sms.
"Wij halen uw verloren crypto terug"
De wrangste variant: nadat je bent opgelicht, meldt zich een "recovery-specialist" of nep-advocaat die tegen betaling vooraf je geld terughaalt. Dat kan niemand. Slachtofferlijsten worden onder oplichters doorverkocht, dus juist wie al gedupeerd is, wordt opnieuw benaderd.
Rode vlaggen
- Rendement dat gegarandeerd, vast of "risicoloos" heet.
- Tijdsdruk: een bonus die vandaag afloopt, een plek die "bijna vol" is.
- Je moet eerst bijstorten voordat je kunt opnemen — belasting, boete, unlock fee, verificatiekosten.
- Contact verloopt alleen via WhatsApp of Telegram, en de "adviseur" heeft haast.
- Je wordt gevraagd software te installeren waarmee iemand meekijkt (AnyDesk, TeamViewer).
- Iemand vraagt om je herstelwoorden, privésleutel of een screenshot van je wallet.
- De aanbieder staat niet in het register van de AFM of een andere Europese toezichthouder.
- Werving via een beloning voor het aanbrengen van nieuwe deelnemers — dat is een piramidestructuur.
Digitale hygiëne die het verschil maakt
- Een apart e-mailadres dat je alleen voor crypto gebruikt, met een uniek wachtwoord.
- Tweestapsverificatie met een authenticator-app of hardwaresleutel op elk account.
- Een wachtwoordmanager, zodat elk account een eigen wachtwoord heeft — maar zonder je seed phrase erin.
- Grote bedragen op een hardware wallet, kleine bedragen apart in een hot wallet.
- Bookmarks voor de sites die je gebruikt; nooit via zoekresultaten of advertenties inloggen.
- Systeem, browser en wallet-app up-to-date.
- Niet publiekelijk vertellen dat en hoeveel je bezit — ook niet in besloten groepen.
- Bij twijfel: niets doen. Haast is de belangrijkste bondgenoot van de oplichter.
Als het toch misgaat
Snelheid helpt, maar wees realistisch: teruggehaald wordt er zelden iets. Doe wel dit:
- Breek het contact af en betaal niets meer — ook geen "kosten om op te nemen".
- Verplaats wat er nog is naar een nieuwe wallet met een nieuwe seed phrase, als er kans is dat je sleutels of apparaat zijn gecompromitteerd.
- Leg alles vast: transactie-ID's, adressen, screenshots, chatgeschiedenis, telefoonnummers en bankgegevens.
- Meld het bij je bank en de exchange waar het geld vandaan kwam. Ging er geld naar een gereguleerde beurs, dan kan die soms een account bevriezen.
- Doe aangifte bij de politie (politie.nl) en meld het bij de Fraudehelpdesk.
- Meld de aanbieder bij de AFM, zodat anderen gewaarschuwd kunnen worden.
- Ga niet in zee met "recovery"-diensten die vooraf betaling vragen.
Schaam je niet. Deze fraudes zijn professioneel opgezet door georganiseerde bendes en treffen ook mensen die financieel goed onderlegd zijn. Melden is de enige manier waarop het patroon zichtbaar wordt.