Let op. Dit is algemene informatie, geen fiscaal advies, en de regels rond box 3 veranderen de komende jaren ingrijpend. Controleer bedragen en percentages altijd voor jouw belastingjaar op belastingdienst.nl, of laat je bij een substantieel vermogen of een complexe situatie bijstaan door een fiscalist.
De hoofdregel: box 3
Bezit je crypto als particulier, dan hoort het bij je bezittingen in box 3, in de categorie "overige bezittingen" — dezelfde categorie als aandelen en een tweede woning. Belangrijk om te snappen:
- Peildatum is 1 januari. Alleen je bezit op die dag om 00:00 telt voor dat belastingjaar. Wat je in de loop van het jaar koopt of verkoopt, verandert daar niets aan.
- Winst maken is niet het belastbare feit. Je betaalt niet over gerealiseerde winst, maar over je vermogen op de peildatum. Ook zonder ooit te verkopen doe je aangifte.
- Waarderen doe je in euro's tegen de koers op 1 januari. Gebruik een controleerbare bron — bijvoorbeeld de koers van de beurs waar je handelt — en bewaar een schermafdruk of export.
- Boven het heffingsvrije vermogen betaal je over een forfaitair (verondersteld) rendement. Het heffingsvrije bedrag en het percentage worden jaarlijks vastgesteld; met een fiscaal partner tel je jullie vermogen samen en geldt het vrijgestelde bedrag dubbel.
De tegenbewijsregeling
De Hoge Raad oordeelde in 2024 dat het forfaitaire stelsel te ver kan afwijken van de werkelijkheid. Sindsdien geldt een tegenbewijsregeling: was je werkelijke rendement in een jaar lager dan het forfait, dan mag je dat aantonen en wordt over het lagere bedrag geheven. Voor crypto betekent "werkelijk rendement" zowel gerealiseerde als ongerealiseerde waardeverandering over het hele jaar, plus eventuele opbrengsten. In een jaar waarin je positie flink daalde, kan dit gunstig uitpakken — je moet het dan wel volledig en over al je box 3-bezittingen samen onderbouwen.
De wetgever werkt daarnaast aan een nieuw stelsel waarin het werkelijke rendement de basis wordt. De beoogde invoering is meermaals uitgesteld; ga uit van de informatie op belastingdienst.nl voor het jaar waarover je aangifte doet.
Wanneer wordt het box 1?
Soms is crypto geen belegging maar inkomen of ondernemingswinst. Dan geldt het progressieve tarief van box 1 — dat is aanzienlijk hoger dan box 3.
| Situatie | Meestal |
|---|---|
| Kopen en aanhouden, ook jarenlang | Box 3 |
| Regelmatig handelen zonder bijzondere kennis of arbeid | Box 3 |
| Betaald krijgen in crypto (loon, factuur, freelance) | Box 1 — waarde in euro's op moment van ontvangst |
| Mining met eigen apparatuur, structureel opgezet | Vaak box 1 (resultaat of winst uit onderneming) |
| Handel waarbij je met arbeid of voorkennis een voorspelbaar voordeel behaalt | Box 1, resultaat uit overige werkzaamheden |
| Bedrijfsmatig handelen, met personeel, klanten of hefboomstructuur | Box 1, winst uit onderneming |
| Staking- en lending-opbrengsten | Doorgaans box 3, maar afhankelijk van de opzet — laat dit toetsen |
De grens tussen "actief beleggen" en "normaal vermogensbeheer te boven gaand" is grijs en per geval anders. Handel je veel, gebruik je bots of hefboom, of haal je een groot deel van je inkomen uit crypto, neem dan een fiscalist in de arm.
En de btw?
Het inwisselen van crypto tegen euro's is op grond van Europese rechtspraak vrijgesteld van btw. Betaal je als ondernemer met crypto voor goederen of diensten, dan is dat gewoon een belaste levering: je rekent btw over de waarde in euro's op dat moment.
Wat je moet bijhouden
De Belastingdienst kan je vragen te onderbouwen waar je vermogen vandaan komt, ook jaren later. Een eenvoudige administratie voorkomt veel gedoe:
- Van elke transactie: datum, tijdstip, soort munt, aantal, koers in euro's en betaalde kosten.
- Jaarlijkse export van alle exchanges die je gebruikt — doe dit tijdig, want accounts en aanbieders verdwijnen.
- Een overzicht van je saldi per 1 januari, inclusief wat er in eigen wallets zit.
- Bankafschriften van stortingen naar en opnames van exchanges.
- Bij mining, staking of betaling in crypto: de euro-waarde op het moment van ontvangst.
Vanaf belastingjaar 2026 wisselen Europese lidstaten gegevens uit over crypto-dienstverleners en hun klanten (de richtlijn DAC8, gebaseerd op het OESO-raamwerk CARF). Praktisch gevolg: de Belastingdienst krijgt jouw gegevens straks rechtstreeks van de aanbieders, ook als die in een ander EU-land zitten. "Niet opgeven" wordt daarmee snel zichtbaar.
MiCA: de Europese cryptowet
MiCA (Markets in Crypto-Assets) is sinds eind 2024 volledig van toepassing. Het maakt van crypto een gereguleerde markt met Europese regels. Wat je er als gebruiker van merkt:
- Vergunningplicht. Aanbieders die zich op de EU richten hebben een vergunning nodig; in Nederland houdt de AFM toezicht. Met één vergunning mag een aanbieder in de hele EU werken.
- Strengere eisen aan stablecoins: aantoonbare reserves en het recht om altijd tegen nominale waarde in te wisselen. Munten die daar niet aan voldoen zijn bij Europese aanbieders van de lijst gehaald.
- Verplichte informatie bij overboekingen (de travel rule): bij transacties via aanbieders worden gegevens van verzender en ontvanger meegestuurd. Stuur je naar een eigen wallet, dan kan je exchange vragen te bewijzen dat die van jou is.
- Beperkter aanbod. Sommige munten — vooral privacy-munten — zijn in de EU niet meer verkrijgbaar bij gereguleerde partijen.
- Geen garantie tegen verlies. MiCA reguleert aanbieders, maar dekt je koersrisico niet en er is geen depositogarantiestelsel voor crypto.
Praktische tip. Zet elk jaar op 1 januari een herinnering om screenshots en exports van al je saldi te maken. Dat is precies het moment dat je later voor je aangifte nodig hebt, en het kost je vijf minuten.