Ethereum: een blockchain die programma's uitvoert
Bitcoin is bewust simpel: het houdt saldi bij. Ethereum, live sinds 2015 en bedacht door onder anderen Vitalik Buterin, voegt daar een programmeerbare laag aan toe. Je kunt code op de blockchain zetten die automatisch uitvoert wat erin staat: een smart contract. Denk aan "wie X inlegt, mag Y opnemen" — zonder tussenpersoon die dat moet regelen.
Elke berekening kost gas, betaald in ether (ETH). Dat voorkomt dat iemand het netwerk met eindeloze code laat vastlopen. Anders dan bitcoin heeft ether geen hard maximum; de uitgifte is laag en een deel van de transactiekosten wordt vernietigd, waardoor het aanbod soms krimpt.
In september 2022 stapte Ethereum met The Merge over van proof of work naar proof of stake. Het energieverbruik daalde daarmee met meer dan 99%. In plaats van miners zetten validators nu 32 ETH vast als onderpand; wie vals speelt, raakt een deel daarvan kwijt.
Layer 2: schaalbaarheid erbovenop
Ook Ethereum zelf verwerkt beperkt veel transacties. De oplossing die de laatste jaren gewonnen heeft zijn layer 2's (zoals Arbitrum, Optimism en Base): aparte netwerken die transacties bundelen en alleen het bewijs daarvan op Ethereum vastleggen. Sinds de Dencun-upgrade van maart 2024, die goedkope opslagruimte voor die bundels introduceerde, kosten transacties op een layer 2 vaak centen in plaats van euro's.
Praktisch gevolg. Dezelfde munt kan op meerdere netwerken bestaan. Stuur je USDC "op Ethereum" naar een adres dat alleen "op Arbitrum" bestaat, dan kun je je geld kwijtraken. Controleer bij elke opname op een exchange altijd of het gekozen netwerk klopt.
Stablecoins: digitale dollars
Een stablecoin is een token dat één op één een gewone munt volgt, meestal de dollar. Ze worden veel gebruikt om tussen handelsmomenten "uit de koers te stappen" en voor internationale betalingen. De verschillen zitten in de dekking:
| Type | Hoe het werkt | Risico |
|---|---|---|
| Gedekt door geld (USDC, USDT, EURC) | Uitgever houdt echte dollars en staatsobligaties aan als reserve. | Je vertrouwt de uitgever en zijn boekhouding; toezicht en beslag zijn mogelijk. |
| Overgedekt met crypto (DAI) | Je zet meer crypto vast dan je aan stablecoins krijgt. | Bij een harde koersdaling worden posities automatisch geliquideerd. |
| Algoritmisch | Software probeert de koers met vraag en aanbod te sturen, zonder echte reserve. | Historisch de gevaarlijkste vorm — TerraUSD verdampte in mei 2022 met miljarden aan verlies. |
Sinds de Europese MiCA-verordening moeten stablecoins die in de EU worden aangeboden aan strenge eisen voldoen (reserves, aflosbaarheid, vergunning). Enkele bekende munten zijn daarom bij Europese aanbieders van de lijst gehaald of vervangen door een MiCA-conforme variant.
De categorieën op een rij
Basisnetwerken (layer 1)
Bitcoin, Ethereum, Solana, Avalanche, Cardano. Ze concurreren op snelheid, kosten, veiligheid en decentralisatie — je kunt niet alle vier maximaliseren, dus elk project kiest een compromis.
Stablecoins
USDT, USDC, DAI, EURC. Niet bedoeld om in waarde te stijgen, wel de smeerolie van vrijwel alle cryptohandel.
DeFi-tokens
Uitwisselen, lenen en uitlenen via smart contracts in plaats van via een bedrijf. Vaak geven de tokens stemrecht in het protocol. Risico's: bugs in de code, gehackte contracten en plotselinge liquidaties.
Privacy-munten
Monero en Zcash verhullen wat bij bitcoin openbaar is. Om die reden zijn ze bij veel gereguleerde Europese aanbieders niet meer verkrijgbaar.
Memecoins
Munten zonder product of belofte, puur gedreven door aandacht. Sommige zijn miljarden waard geweest; de meeste gaan naar vrijwel nul. Behandel dit als gokken, niet als beleggen.
NFT's en tokenisatie
Unieke tokens: van digitale kunst (de markt daarvoor is sinds 2022 grotendeels ingestort) tot serieuze experimenten met vastgoed, obligaties en fondsen op een blockchain.
Hoe beoordeel je een project?
Er zijn duizenden munten en de meeste overleven geen cyclus. Dit zijn vragen die snel onderscheid maken — ze vervangen geen eigen onderzoek, maar filteren veel weg:
- Welk probleem lost het op, en waarom heeft het daar een blockchain voor nodig? Als het antwoord vaag blijft, is dat het antwoord.
- Wie bezit wat? Zit een groot deel van de tokens bij het team en vroege investeerders, en komen die binnenkort vrij? Dat is verkoopdruk op jouw kosten.
- Is de code openbaar en onafhankelijk geaudit? En draait er iets, of is er alleen een routekaart?
- Wordt het gebruikt? Kijk naar actieve gebruikers en betaalde transactiekosten, niet naar volgers of Discord-leden.
- Hoe wordt het gepromoot? Rendementsbeloftes, aftellende klokken en betaalde influencers zijn een rode vlag — zie Veiligheid.
Risico stapelt. Een altcoin draagt alle risico's van bitcoin (volatiliteit, bewaring, regelgeving) plus die van het project zelf: een team dat stopt, een bug in een smart contract, een uitgever die omvalt, of te weinig handel om er nog uit te komen. Hoe kleiner het project, hoe groter die stapel.
Volgende stap. Weten hoe je dit alles veilig bewaart? Ga naar Kopen en bewaren.